Atelierbezoek M.A.C, gastatelier Beeldenstorm/Daglicht

Door Netty van de Kamp

Netty van de Kamp is kunsthistoricus en curator
Catalogus gastatelier Beeldenstorm / Grafisch Atelier Daglicht, 2006


Perfectie – Imperfectie

In het ruime gastatelier van Alexandra Roozen bij de kunstenaarswerkplaatsen van Daglicht en Beeldenstorm valt het scherpe winterlicht binnen door de grote ramen. Tegen de betonnen muren hangen en staan grote en kleine vellen met drukken in inkt, houten rasters en tekeningen. Allen uitgevoerd in zwart-wit en tussenliggende grijswaarden. Op een lange tafel liggen witte rubberen reliëfs in uiteenlopende formaten. De intrigerende, zacht glanzende structuren bewegen soepel onder mijn handen. De kwetsbaarheid van de huid is een steeds terugkerende factor, willekeurig het materiaal waarmee is gewerkt.
De werken van Alexandra Roozen kennen een hoge verrassingsfactor. Ze vragen om fysieke toenadering, om van dichtbij bekeken te worden, met veel aandacht. Ze zuigen de blik naar binnen, nodigen uit om vlakken te zien opdoemen, lijnen te ontwaren en contouren te volgen. Als beschouwer word je uitgedaagd het werk steeds opnieuw, vanuit verschillende standpunten te bekijken. Dit is in de eerste plaats het gevolg van het feit, dat Roozen de expressieve kracht van vormen en textuur, van grootte en verhoudingen exploreert, om eigenschappen en beperkingen van materialen te onderzoeken en te analyseren. Maar meer nog dan dat wordt de magie van haar werk bepaald door de intensieve wijze waarop zij ruimtelijke illusie weet te verbeelden.

De tekening

Alexandra Roozen zou ik op de eerste plaats een tekenaar willen noemen. De specifieke eigenschap van een tekening is, dat het zicht geeft op het ontstaansproces van het beeld en daarmee op de intenties en keuzes van de maker. De beschouwer wordt aangespoord om mee te bewegen in dat proces.
Roozen is geïntrigeerd door de overeenkomsten en verschillen in het persoonlijke en mechanische handschrift, gebaseerd op herhalende bewegingen en de hieruit volgende structuren. In het recente verleden heeft zij dit laten zien in haar tekeningen, puur, dus potlood op papier. Een onconventioneel gebruik van gereedschap heeft daarbij tot zowel unieke technieken, als tot unieke vormen geleid. Met een grafietstift in de kop van een boormachine bewerkt Roozen tekenpapier, waardoor een rulle, wolkachtige textuur ontstaat. Ook heeft zij samengestelde beelden vervaardigd, door met potlood betekende vellen door de papierversnipperaar te halen en vervolgens de papierrepen opnieuw en in hetzelfde formaat te reconstrueren.
Deze werken maken Roozen’s interesse zichtbaar in het fundamentele onderzoek naar de mogelijkheden van het tekenen. Dit is een fenomeen dat meerdere hedendaagse tekenaars kenmerkt. Het is opvallend dat in de moderne kunst de autonome tekening wederom een vooraanstaande plaats inneemt. Ook vaktijdschriften en collectioneurs hebben weer oog voor de tekening als zelfstandige drager van een artistiek idee. Dit is lange tijd anders geweest. De tekening is in de kunstgeschiedenis een sterk fluctuerende waardering ten deel gevallen. Tekenen werd lang beschouwd als de opmaat naar het eigenlijke werk; het schilderij of het beeldhouwwerk. Pas in de Romantiek is de autonomie afgedwongen via de schets. Hedendaagse kunstenaars lijken het medium niet langer uit te spelen tegen de computer of omgekeerd en net als in de rest van de actuele kunst geldt ook voor tekeningen dat alles kan en mag.

Strak werkplan

Alexandra Roozen heeft voorafgaand aan haar werkperiode in Eindhoven een strak werkplan ontwikkeld, waarbij zij zich verschillende doelen stelt. Uitgangspunt is het creëren van visuele transparantie van de gelaagdheid in haar werken. In de werkperiode in het gastatelier wil Roozen de door haar als inktvorm gebruikte rasters nader onderzoeken. Zij doet dit door letterlijk ‘de grenzen op te rekken’. De inktvorm wordt steeds verder geperforeerd en verfijnd tot een fragiel rasterwerk. Door constante herhaling van deze handeling, verdwijnt het binnenwerk langzaam en uiteindelijk wordt ook het raster aangetast. De grens waarbij de vorm nog net niet of bijna uiteen viel, bepaalt het definitieve beeld. Hiermee bereikt zij haar tweede doel; het onderzoeken van de mogelijkheden om in plaats van de inktafdruk, de inktvorm centraal te stellen en deze te ontwikkelen tot een autonoom beeld. De inktvorm wordt dan beschouwd als eindproduct en het drukproces wordt als het ware omgekeerd benaderd. De verschillende inktafdrukken die Roozen vervaardigt bij Daglicht registreren de opeenvolgende stadia in het werkproces en bieden daardoor visueel inzicht in hoe zij keuzes maakt. De afdrukken geven achteraf de mogelijkheid ‘in de lagen’ te kijken

Kristallijnen lichtreflecties in rubber

Naast de ontwikkelde inktvorm en de inktafdrukken heeft Roozen zich nog een derde doel gesteld. Het definitieve beeld van de inktvorm wil zij reproduceren in een driedimensionale vorm. In eerste instantie gaat haar voorkeur uit naar brons, een voor de hand liggende keuze gezien de specialisatie van Beeldenstorm. Al snel blijkt dat de eigenschappen van dit metaal niet de meerwaarde oplevert waarnaar zij op zoek is. Haar toevallige kennismaking met rubber, materiaal dat gebruikt wordt voor de vervaardiging van mallen ter voorbereiding van het gieten in brons, betekent een doorbraak in het verdere werkproces.
Een periode van eindeloos experimenteren, veranderen en aanpassen volgt, maar uiteindelijk spreekt Roozen over een inspirerende vondst. De eigenschappen van het materiaal, gladheid, transparantie en vloeibaarheid, leveren precies het gewenste resultaat op: Als een illusionistisch tekenaar verbeeldt Alexandra Roozen talloze kristallijnen lichtreflecties, als druppels op een spiegelend wateroppervlak.

Related

100x100-one-of-greyRelief100x100-exhibiton-phoebus100x100-works-gridly100x100-works-strippedStudio MAC100x100-gastatelierRecensie Palimpsest, Museum WaterlandFor Study and Delight